Tuy nhiên, thay vì tìm giải pháp cho những khó khăn này thì DN lại đi đầu tư dàn trải nhiều lĩnh vực do chưa xác định được thế mạnh, dẫn đến nguồn lực và sức cạnh tranh bị suy giảm.
Theo ông Trương Đình Tuyển, nguyên Bộ trưởng Bộ Thương mại, nền kinh tế 6 tháng đầu năm mặc dù cơ bản đã thoát khỏi giai đoạn khó khăn nhất và đang ở giai đoạn phục hồi, nhưng là phục hồi theo hình Parabol – khá chậm. Có thể thấy rằng khu vực DNNVV là động lực chính của nền kinh tế, song dường như mọi khó khăn vẫn đang đổ dồn vào bộ phận DN này. Bằng chứng là số DN phá sản, ngưng hoạt động tại nhóm này vẫn đang có xu hướng tăng.
Khó trăm bề
Ông Phạm Đình Đoàn, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Phú Thái, đã thẳng thắn đưa ra cảm nhận của mình là nền kinh tế Việt Nam đang lệ thuộc nặng nề vào Trung Quốc. Nhiều DN tư nhân "chết", DN Nhà nước thì không có cải thiện trong hiệu quả kinh doanh. Hơn nữa, điều mà ông Đoàn lo ngại hiện nay, chính là các DN Trung Quốc không hẳn chỉ là đưa hàng hóa, dịch vụ vào Việt Nam bán. Mà sâu xa hơn, các quỹ đầu tư của họ đang thông qua các công ty nước ngoài để thâu tóm DN Việt Nam. Cứ như vậy, tương lai gần, công nghiệp dịch vụ, bất động sản… sẽ nằm trong điều chỉnh nguồn lực tài chính của các DN nước ngoài như Trung Quốc.
Bên cạnh đó, một trong những cái khó lớn nhất của DNNVV được ông Trương Đình Tuyển chỉ ra là DN vẫn đang khó tiếp cận nguồn vốn rẻ. DN vẫn phải vay với lãi suất cao để có vốn phát triển sản xuất. Theo khảo sát của Viện Quản lí kinh tế Trung ương, hiện chỉ có 20% DN được vay vốn với lãi suất dưới 10%, còn lại các DN đều phải chịu lãi suất trên 10%, đặc biệt có những DN phải vay với lãi suất 16%.
Ngoài ra, DNNVV còn đang chịu rất nhiều cái khó khác. Như câu chuyện của ông Trần Trung Tuấn, Giám đốc Công ty cổ phần B.Mas Đông Dương, một DN chuyên về sản xuất và xuất khẩu nông sản. Đó là việc nâng cao được tính cạnh tranh với các đối thủ, đặc biệt khi mà các hiệp định tự do thương mại đang đến gần. Trình độ quản lí, tài chính, công nghệ và chiến lược marketing xây dựng hình ảnh của DN từ bao bì cho đến chất lượng vẫn đang là những lỗ hổng khó phủ lấp mà DN gặp phải.
Hay với tư cách là DN kinh doanh trong lĩnh vực phân phối hàng hóa, ông Hà Huy Cường, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Fansipan Green cho biết, việc tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ là bài toán sống còn ở tất cả DN trong thời kì nền kinh tế đang chạm đáy như hiện nay. Để duy trì bộ máy bán hàng hiệu quả và bộ phận truyền thông marketing đòi hỏi DN tốn một khoản chi phí khổng lồ. Cậu chuyện lại quay trở về với cái khó của việc tiếp cận vốn, tài chính đối với DN…
Có thể thấy rằng điều quan trọng mà các DN cần phải làm là nâng cao năng lực của mình để tạo lợi thế cạnh tranh. Nhưng hạn chế này hiện đang không được các DNNVV chú trọng, "nguồn lực của DN không nhiều, nhưng lại mắc bệnh "tham", thích bỏ trứng vào quá nhiều rỏ, đầu tư vào nhiều chỗ, dẫn đến kết cục là chẳng chỗ nào hiệu quả", ông Đoàn nói.
DN nên "ăn chắc mặc bền"
Chứng minh cho đánh giá của mình, ông Đoàn đã dẫn ví dụ từ một DNNVV ở Nhật Bản với 4 đời làm váng đậu phụ, họ tập trung kế thừa từ thế hệ này qua thế hệ khác và ngày càng nâng cao được thương hiệu của DN ra thế giới. Nhưng, ngược lại ở Việt Nam, thử hỏi có bao nhiêu DN chịu làm váng đậu 4 đời, thậm chí có khi chỉ sản xuất váng đậu 3 năm là chuyển ngay sang kinh doanh bất động sản. Đây là sai lầm mà không chỉ các DN nhỏ gặp phải, ngay cả những DN lớn cũng không ngoại lệ.
"Vì những DN này không có tư duy chiến lược, cũng như không biết xây dựng tầm nhìn ngắn và dài hạn. Nếu không làm được thì DN có thể thuê công ty tư vấn hỗ trợ. Đồng thời, DN cần phải cân nhắc kỹ trước khi đầu tư chứ không phải thấy cái gì hay là làm ồ ạt", ông Đoàn nói.
DNNVV Việt Nam còn có một điểm yếu cố hữu khác. Nó là một trong những nguyên nhân khiến các DNNVV mãi không thể lớn được. Đó là góc độ nhà quản lý. Ông Nguyễn Trọng Hiệu, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển công nghiệp (Bộ KH&ĐT), chỉ ra một nghịch lí là lãnh đạo nhiều DNNVV của Việt Nam hiện nay rất "lười" nâng cao trình độ, ngại tham gia các khóa đào tạo để tăng năng lực điều hành.
Trong khi muốn theo kịp sự phát triển của thời đại dù việc bổ sung và mở rộng, nâng cao năng lực của mỗi nhà lãnh đạo là một yếu tố quan trọng quyết định sự phát triển của DN. Tuy nhiên, trái với ý kiến ông Đoàn về việc DN có thể thuê công ty tư vấn, ông Hiếu cho rằng để xây dựng chiến lược kinh doanh, DN không thể ỷ lại hay trông chờ vào công ty tư vấn, bởi là người chủ của một DN, hơn ai hết, họ phải biết DN của mình mạnh ở điểm nào.
Thực tế, trong điều kiện hiện tại của nền kinh tế, đúng là không còn có quá nhiều thời gian và cơ hội dành cho những DN hời hợt và phạm sai lầm nữa. Chính vì thế, theo các chuyên gia, đây là giai đoạn mà các DN phải có những quyết định sáng suốt để định đoạt chính số phận của mình trong thời hội nhập. Vốn ít thì làm ít, nếu không thể đủ để tạo ra sự khác biệt thì hãy làm ăn theo kiểu "ăn chắc mặc bền" như người Nhật. Nếu thấy thiếu kiến thức, hãy học hỏi, học cả từ đối thủ để ít nhất là có thể duy trì DN của mình, rồi sau đó tính tới những hướng phát triển tiếp theo.
-----------------------------
Ông Nguyễn Trọng Hiệu, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển công nghiệp (Bộ KH&ĐT): DN nên tích cực tham gia các khóa học về xây dựng chiến lược
Trước hết, Chính phủ nên có chương trình bồi dưỡng về năng lực, kiến thức cho chủ DN hiểu về chiến lược kinh doanh, giao nhiệm vụ cho các Hiệp hội DN tổ chức các khóa đào tạo khoảng 5-7 ngày dành cho DN. Bên cạnh đó, DN cần phải có niềm đam mê, hiểu biết ý tưởng kinh doanh và tập hợp kiến thức kinh nghiệm tốt nhất, cũng như bỏ thời gian tìm hiểu, tham gia các khóa học về xây dựng chiến lược, thương hiệu và nhãn hàng.
Ông Phạm Đình Đoàn, Chủ tịch Tập đoàn Phú Thái: Giá trị doanh nghiệp mới là cốt lõi
Sản phẩm, dịch vụ bán ra là cái nhìn thấy được nhưng cái lớn hơn, đó là giá trị DN, bởi lẽ bán được sản phẩm đã là tốt nhưng bán được DN mới là giỏi. Giá trị DN rất lớn nhưng phải định giá được DN, tức là có giá trị, có bán được không. Để tạo ra giá trị của mình, DN phải kinh doanh theo "thực đơn", theo hội nhập kinh tế toàn cầu, chứ làm ra loại hình DN không giống ai trên thế giới, không theo một mô hình thành công chung nào đó thì sẽ chẳng bao giờ tạo ra giá trị của DN. Lấy cái định giá DN trên thế giới làm cái trục cho DN hành động và đầu tư. Như vậy, DN mới có thể bấm máy được 5 năm nữa, giá trị của mình là bao nhiêu, nên đầu tư lĩnh vực nào cho có hiệu quả.
Ông Trần Trung Tuấn, Giám đốc Công ty cổ phần B.Mas Đông Dương: Tư duy phải thay đổi theo cách hội nhập
Đúng là DN FDI có lợi thế về tài chính, kinh nghiệm quản lí nhưng DN Việt Nam cũng có thế mạnh là am hiểu khách hàng, chủ động được nguồn nguyên liệu. Đó là 2 lợi thế có thể cạnh tranh sòng phẳng với DN FDI. Đồng thời, tư duy của người đứng đầu DN cần phải thay đổi theo cách hội nhập, tập trung phát triển vào những cái được cho là thế mạnh của Việt Nam như: hàng thủ công mỹ nghệ, nông sản hay sản phẩm khác. Quan trọng là mỗi một DN hãy tìm cho mình một hướng đi phù hợp.
Lê Thúy
0 nhận xét:
Đăng nhận xét